قلمرو محدودیت اختیارات بازرس یا بازرسان در شرکت های سهامی

قانونگذار اختیارات وسیع و گسترده ای به بازرسین اعطا کرده است تا بتوانند وظایف خود را در بهترین شرایط انجام دهند.

بازرس یا بازرسان شرکت های سهامی این اختیار را دارند که در هر زمانی هر گونه رسیدگی و بازرسی لازم برای امور شرکت را انجام دهند و همچنین اسناد و مدارک و اطلاعات مربوط به شرکت را مورد مطالعه قرار داده و بررسی های لازم را انجام دهند. مدیران و مدیر عامل شرکت باید مدارک و اطلاعات ذکر شده را در اختیار بازرس یا بازررسان قرار دهند. حال پاسخ به این سوال که در شرایطی که این اطلاعات در اختیار اشخاص در خارج از شرکت باشد آیا بازرس باز هم این اختیار را دارد که آن اطلاعات و مدارک را از این اشخاص مطالبه کند؟

در حقوق ایران چنین اختیاراتی به بازرس داده نشده است و بازرس مربوطه فقط می تواند به خود شرکت یا شرکت های وابسته به آن مراجعه نماید و همچنین اسناد و مدارک مربوط به شرکت را باید از مرکز شرکت مطالبه کند و در همان جا مطالعه نماید. زیرا اگر آنان اختیار مراجعه به اشخاصی غیر از شرکت را داشته باشند، ممکن است اصول امانت را رعایت نکرده و اطلاعات حرفه ای این اشخاص را به دیگران منتقل نمایند بدون اینکه به مجازات انتظامی خاصی محکوم شوند.

بازرس یا بازرسان مختارند در مسئولیت خود برای انجام وظایفی که بر عهده دارند از نظر کارشناسان استفاده نیز کنند، ولی مبنی بر آنکه آنها را قبلاً به شرکت معرفی کرده باشند. این کارشناسان در مواردی که بازرس تعیین می کند مانند خود بازرس حق هر گونه تحقیق و رسیدگی را خواهند داشت. آنچه از یک کارشناس انتظار می رود، کارشناس رسمی است که دارای تشکیلات و مقررات مربوط به خود باشد.

اگر بازرسان شرکت بیش از یک نفر باشند هر یک می توانند به تنهایی وظایف خود را انجام دهند ضمن اینکه کلیه بازرسان باید گزارش واحدی تهیه کنند. در صورت وجود اختلاف نظر بین بازرسان موارد اختلاف با ذکر دلیل در گزارش قید خواهد شد.